Opłata opakowaniowa w UC100 - koszty zamiast efektów

Stan projektu na 30.10.2026 r.: projekt jest otwarty w RCL. Omawiamy tekst ostateczny po Komitecie do Spraw Europejskich, w wersji z 28.08.2026 r. Prace KSE zakończono 9.09.2026 r. z rekomendacją skierowania projektu na Stały Komitet Rady Ministrów.

Co przewiduje UC100

Art. 57 ust. 1: „Organizacją ROP Opakowań jest NFOŚiGW”. Organizacja obejmuje cały kraj.
Art. 44 ust. 5: producent działający przez Organizację ROP Opakowań pokrywa koszty przez opłatę opakowaniową.
Art. 50: maksymalna stawka opłaty wynosi 4,50 zł/kg. Stawki ustala minister w rozporządzeniu na podstawie kosztów zagospodarowania i wartości surowców. Zróżnicowanie stawek według trwałości, przydatności do recyklingu, zawartości recyklatu i innych cech jest fakultatywne. Minister „może” je wprowadzić (ust. 5). Różnicowanie według klas wydajności recyklingu nastąpi, „o ile” UE wyda przepisy (ust. 6).
Art. 62-68: NFOŚiGW zawiera umowy na 1 rok (art. 62 ust. 4) z gminami, odbierającymi odpady, zbierającymi odpady inne niż komunalne, przetwarzającymi i recyklerami. Finansowanie zależy od mas i wykazanych kosztów. Recykling jest finansowany tylko dla odpadów o ujemnej wartości rynkowej, których rodzaje określi minister (art. 68).
Art. 63 ust. 1: nie mniej niż 88% wpływów idzie na zbieranie, transport i przetwarzanie. Na inwestycje przeznacza się nie więcej niż 10%. Limity pozostałych wydatków: 1% na koszty operacyjne Organizacji ROP, 0,5% na kampanie i 0,5% na zadania IOŚ-PIB.
Art. 212: w 2027 r. opłata opakowaniowa wyniesie 8% stawki opłaty produktowej, a w 2028 r. 20%. Zasadnicza część ROP ma działać od 1.01.2029 r.

Gdzie jest problem

Koszt zamiast efektu. Projekt finansuje masy i wykazane koszty. Nie płaci za potwierdzony efekt recyklingu. Uczestnik systemu dostaje pieniądze za to, że poniósł koszt, a nie za to, że materiał wrócił do obiegu. Przy rocznych umowach trudno też mówić o przewidywalności, której wymagają inwestycje w sortowanie i recykling.

Ekomodulacja w trybie „może” i „o ile”. Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR) w art. 6 ust. 8 wprowadza obowiązkową modulację wkładów ROP według klas wydajności recyklingu. Obowiązek zacznie się 18 miesięcy po wejściu w życie aktów delegowanych i wykonawczych Komisji. Modulacja według zawartości recyklatu jest fakultatywna (art. 7 ust. 7). Na tym tle art. 50 ust. 6 UC100 odkłada modulację do czasu decyzji UE, a art. 50 ust. 5 pozostawia ją uznaniu ministra. Do tego czasu system może działać na jednolitych stawkach. Naszym zdaniem jednolita stawka nie zachęca do inwestowania w trudniejsze strumienie, zwłaszcza tworzywa wielomateriałowe i opakowania B2B.

Lekcja z Węgier. Od połowy 2023 r. gospodarką odpadami na Węgrzech zarządza w ramach 35-letniej koncesji MOHU z grupy MOL. Według telex.hu (17.02.2026 r.), który powołuje się na dane KSH, recykling materiałowy zebranych odpadów komunalnych wyniósł 25% w 2024 r. wobec 30% w 2022 r. Po uwzględnieniu systemu kaucyjnego było to 27%. Według telex.hu opłata EPR przy wprowadzeniu systemu była najwyższa w Europie. MOHU zaprzecza spadkowi, a w raporcie rocznym podaje rosnący udział recyklingu, liczony inną metodyką. Według Világgazdaság (5.06.2026 r.) rząd zlecił przegląd koncesji z raportem do 1.09.2026 r., a MOHU wykazało 47,8 mld HUF straty netto. Dane są rozbieżne i wymagają ostrożności. Pokazują jednak, że sama centralizacja nie gwarantuje wyników.

Co mówią inni uczestnicy procesu

Poniższe stanowiska złożono na etapie KSE i dotyczą wersji projektu sprzed tekstu ostatecznego. Część zarzutów mogła zostać częściowo uwzględniona. Na przykład art. 50 ust. 5-6 dopuszcza obecnie fakultatywne zróżnicowanie stawek. Pełny katalog stanowisk jest dostępny w RCL: katalog stanowisk w RCL.

Konfederacja Lewiatan, pismo z 10.07.2026 r. do przewodniczącego KSE (dotyczy projektu z 30.06.2026 r.). Zdaniem Lewiatana model jest „scentralizowany i upaństwowiony”. Prowadzi do monopolizacji systemu przez NFOŚiGW i marginalizacji organizacji odzysku działających od ponad dwóch dekad. Brak konkurencji ma zwiększyć obciążenia producentów „w formie parapodatku”, przenoszone na ceny. Lewiatan wskazuje brak powiązania kosztów z wynikami zbiórki i recyklingu. Zarzuca niezgodność z art. 8a dyrektywy 2008/98/WE, z PPWR (między innymi art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 5, art. 47 ust. 1) i z art. 20-22 Konstytucji RP. Powołuje też wyrok TSUE z 10.07.2025 r. w sprawie C-254/23 Interzero. Pismo w RCL
Związek Pracodawców EKO-PAK, pismo do Zastępcy Dyrektora DKSUE złożone na etapie KSE w 2026 r. W nagłówku pisma widnieje data 10 lipca 2025 r. Według EKO-PAK projekt koncentruje się na administracyjnym poborze i podziale środków. Opłata to zdaniem związku „de facto podatek pobierany od przedsiębiorców do budżetu NFOŚiGW i redystrybuowany”. EKO-PAK powołuje raport IERiGŻ-PIB z 23.03.2026 r., który wskazuje wzrost cen części żywności o 5-20%. Zarzuca niezgodność z Konstytucją (między innymi art. 2, 20, 31 ust. 3 i 32) oraz z art. 8a dyrektywy ramowej. Pismo w RCL
Fundacja PlasticsEurope Polska, pismo z 14.07.2026 r. (Anna Kozera-Szałkowska). Fundacja zgłasza poważne wątpliwości co do zgodności projektu z art. 8a dyrektywy ramowej i z PPWR. Ma zastrzeżenia wobec jednej organizacji ROP zarządzanej przez podmiot publiczny bez gwarancji przejrzystości, niezależnego nadzoru i realnego wpływu producentów. Według fundacji „w obecnym kształcie UC100 brak jest realnej ekomodulacji”, a system działa „w wymiarze głównie fiskalnym”. Fundacja wskazuje też ryzyko fragmentacji rynku wewnętrznego. Pismo w RCL
UOKiK, pismo Wiceprezesa Urzędu z 15.07.2026 r. do Sekretarza KSE. To odrębny wątek, ponieważ pismo nie odnosi się do modelu NFOŚiGW. UOKiK wskazuje, że projektu nie przekazano wcześniej Prezesowi UOKiK do opinii. Sprzeciwia się też powierzeniu Inspekcji Handlowej nadzoru nad rynkiem opakowań, wbrew wcześniejszym ustaleniom, według których miała go sprawować Inspekcja Ochrony Środowiska. Zwraca uwagę, że OSR nie analizuje zasobów kadrowych i finansowych na kontrole, choć według OSR produkty w opakowaniach wprowadza około 137 868 podmiotów. Pismo w RCL

Media. Według Dziennika Gazety Prawnej z 3.08.2026 r. MKiŚ przyznało, że nie udało się pogodzić oczekiwań samorządów i producentów. Resort określił wybór NFOŚiGW jako świadomą decyzję. Do projektu zgłoszono około 1400 uwag. Portal Spożywczy (21.07.2026 r.) opisał apel PFPŻ (Andrzej Gantner) i przedsiębiorców o wycofanie UC100 z zarzutem państwowego monopolu. Portal przypomniał też podobne zastrzeżenia Rzecznika MŚP z września 2025 r. Samorządy co do zasady popierają wprowadzenie ROP.

Stanowisko EcoLogic

Popieramy ROP i rozwój recyklingu w Polsce. Sprzeciwiamy się modelowi z UC100. Nie stać nas na czekanie z rozwojem potencjału recyklingu, a poziomów recyklingu nie osiągnie się uchwałami gminnymi i ankietami o kompostownikach. Nie wszystko da się zapakować w PET, szkło i aluminium, a przy szkle zbiórka też powinna być lepsza. Postulujemy:

Płatność za efekty potwierdzone recyklingiem, a za odpad trudniejszy płatność wyższą.
Ekomodulację od początku działania systemu, bez czekania na akty Komisji.
Konkurencję organizacji ROP i umowy wieloletnie, które pozwalają planować inwestycje.
Osobne zasady dla strumienia B2B, który ma inną logistykę i inny skład niż odpady komunalne.

Co zrobić teraz

Zinwentaryzuj masy opakowań wprowadzanych do obrotu według materiałów i typów, osobno dla opakowań B2B.
Policz koszty dla lat 2027 (8% stawki opłaty produktowej) i 2028 (20%) oraz wariant maksymalny 4,50 zł/kg od 2029 r.
Oceń przydatność opakowań do recyklingu według art. 6 PPWR. Modulacja według klas wydajności recyklingu i tak nadejdzie.
Przejrzyj umowy z obecną organizacją odzysku i budżety na lata 2027-2029.
Śledź etap Stałego Komitetu Rady Ministrów i dalsze prace nad projektem, a uwagi zgłaszaj przez organizacje branżowe.

Źródła

Tematy artykułu: ROP / PPWR / BDO

Powiązane artykuły

Autor i podstawa prawna

Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 5 listopada 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Przepisy projektu ustawy mogą się zmienić, a stanowiska uczestników procesu dotyczą wersji projektu sprzed tekstu ostatecznego.

Podstawa prawna i źródła: Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), wersja z 28 sierpnia 2026 r., art. 44, 50, 57, 62-68, 212; rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 6 ust. 8, art. 7 ust. 7. Stan na 30.10.2026 r.

Projekt UC100: opłata opakowaniowa rozlicza koszty, nie efekty.