Stan na 12.11.2026 r. Opłata ROP liczona na dziś nie wytrzymuje zmian rynku. We Francji skończyło się to procedurą sankcyjną, a odpowiedzią może być fundusz rezerwowy - pod warunkiem, że zostanie dobrze skonstruowany.
Co się stało we Francji
Według komunikatu francuskiego ministerstwa z 9.11.2026 r. stawki opublikowane 5.10.2026 r. przez organizacje systemu ROP dla opakowań przemysłowych i handlowych okazały się niewystarczające do sfinansowania ich zadań. Część organizacji po publikacji jeszcze je obniżyła. Kontrola administracji i agencji ADEME wykazała odchylenie od ścieżki finansowej zapisanej w zatwierdzeniu rzędu 10-20%, a zmian nie zgłoszono wcześniej administracji. Organizacje mają miesiąc na wyjaśnienia; w grze jest zawieszenie albo cofnięcie zatwierdzenia. Start systemu, planowany na 1.01.2027 r., przesunięto o pół roku.
W systemie działają trzy zatwierdzone organizacje: Citeo Pro, Léko Pro i Twiice. Komunikat nie wskazuje imiennie, których z nich dotyczy procedura. Szerzej o przykładzie francuskim i o tym, jak stawkę ustala projekt UC100, piszemy w artykule Stawka ROP ustalona dziś, koszty poznamy jutro.
Gdzie leży problem - koszt niezbędny liczony na dziś
Art. 8a ust. 4 dyrektywy 2008/98/WE wymaga, by wkłady finansowe producentów pokrywały koszty selektywnej zbiórki, transportu i przetwarzania odpadów oraz informacji i sprawozdawczości, ale nie przekraczały kosztów niezbędnych do świadczenia tych usług w sposób efektywny kosztowo. PPWR (art. 45 ust. 2) dokłada do tego koszty oznakowania pojemników i analiz składu odpadów, a koszty mają być ustalane w sposób przejrzysty, proporcjonalny, niedyskryminujący i efektywny.
Taka konstrukcja dobrze opisuje koszt bieżący. Gorzej radzi sobie z ryzykiem: spadkiem cen surowców wtórnych, skokiem cen energii czy nowym obowiązkiem w trakcie roku. Rynek potrafi w kwartał zrobić z surowca wtórnego koszt, a stawka zatwierdzona w decyzji zmienia się raz na rok.
Fundusz rezerwowy - pomysł z dyskusji
W dyskusji pod postem Konrada Nowakowskiego Sławek Brzózek zwrócił uwagę na rozwiązanie znane z bankowości: fundusz rezerwowy tworzony na wypadek gwałtownych zmian cen, który producenci traktują jako realne ryzyko systemu. To rozsądniejsza odpowiedź na zmienność rynku niż korekta stawek metodą procedury sankcyjnej.
Warunki, bez których rezerwa stanie się problemem
Skoro opłata ROP ma pokrywać koszty niezbędne, rezerwa musi dać się obronić jako ich część. W praktyce oznacza to:
- wyodrębnienie rezerwy w rozliczeniach organizacji, oddzielnie od środków bieżących;
- jawne zasady zasilania (jaka część opłaty, do jakiego pułapu) i uruchamiania (jakie zdarzenie rynkowe, na jaki cel);
- rozliczenie nadwyżki: niewykorzystane środki wracają do producentów albo obniżają stawkę w kolejnym roku;
- terminy wypłat dla podmiotów zbierających i przetwarzających odpady wynikające z reguł systemu, a nie z dobrej woli.
Bez tych elementów rezerwa łatwo zostanie nazwana zyskiem, a wtedy wracamy do sporu o stawkę, który Francja rozstrzyga sankcją.
Rezerwa to nie gwarancja z PPWR
Art. 47 ust. 6 PPWR wymaga od producenta albo organizacji odpowiedzialności producenta odpowiedniej gwarancji pokrycia kosztów gospodarowania odpadami na wypadek niewykonania obowiązków, w tym zaprzestania działalności lub niewypłacalności. Gwarancja może mieć formę funduszu publicznego finansowanego z opłat producentów. To jednak zabezpieczenie na wypadek upadku uczestnika systemu, a nie mechanizm wyrównywania wahań rynku. Rezerwa i gwarancja odpowiadają na różne ryzyka i warto je projektować osobno.
Co to oznacza dla Polski
Projekt ustawy wdrażającej (UC100) jest wciąż na etapie prac rządowych. Przykład francuski pokazuje, że o skuteczności systemu nie przesądza wysokość opłaty, tylko to, czy pieniądze dojeżdżają tam, gdzie powstaje koszt - do zbiórki, sortowania i recyklingu - i czy stawka nadąża za rynkiem. Model, w którym opłata trafia do centralnego funduszu i jest dzielona decyzją administracyjną, tego problemu nie rozwiązuje. Płacenie za efekt, ekomodulacja i przewidywalne zasady rezerwy - tak. Więcej o założeniach projektu: opłata opakowaniowa w projekcie UC100.
Co sprawdzić w umowie z organizacją ROP
Producent nie projektuje systemu, ale podpisuje umowę. Warto sprawdzić:
- czy umowa przewiduje zmianę stawki w trakcie roku i na jakich zasadach;
- czy organizacja tworzy rezerwę i jak rozlicza nadwyżkę;
- jak dane o masach opakowań z ewidencji w BDO przekładają się na rozliczenie opłaty.
W EcoLogic przy wdrożeniach PPWR i ROP zaczynamy od tej listy - przegląd umowy pokazuje ryzyka szybciej niż analiza samej stawki. Napisz do nas w formularzu kontaktowym - prześlemy listę punktów do przeglądu umowy z organizacją ROP.
Stawka, która nie przewiduje zmienności rynku, prędzej czy później zostanie skorygowana - pytanie tylko, czy przez rezerwę, czy przez sankcję.
Źródła
- Komunikat ministerstwa transformacji ekologicznej Francji z 9.11.2026 r.
- Dyrektywa 2008/98/WE (wersja skonsolidowana), art. 8a ust. 4
- Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 45 ust. 2 i art. 47 ust. 6
- Projekt UC100 w RCL
Tematy artykułu: ROP / PPWR / BDO
Powiązane artykuły
- Stawka ROP ustalona dziś, koszty poznamy jutro - Francja i UC100
- Opłata opakowaniowa w projekcie UC100 - koszty zamiast efektów
- Przedstawiciel ds. ROP w projekcie UC100 a PPWR
- VerpackDG: obowiązki przy sprzedaży opakowań do Niemiec
Autor i podstawa prawna
Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 11 listopada 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Przepisy projektu ustawy mogą się zmienić.