Dwa progi z jednego przepisu
Art. 5 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/573 wymaga kontroli szczelności w dwóch przypadkach. Pierwszy: urządzenie zawiera co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 gazów z załącznika I. Drugi: urządzenie zawiera co najmniej 1 kg gazów z sekcji 1 załącznika II. Sekcja 1 załącznika II to nienasycone (chloro)wodorofluorowęglowodory - HFO i HCFO, między innymi R-1234yf, R-1234ze i R-1233zd.
Mieszanina HFC z HFO zawiera gazy z obu grup, więc sprawdzamy oba progi niezależnie:
- ekwiwalent CO2 - masa czynnika w obiegu (kg) × GWP mieszaniny / 1000 = t CO2eq. CRO i niemiecki UBA liczą tylko część HFC, ale dla mieszanin z tabeli niżej wynik jest praktycznie ten sam;
- masa HFO - masa czynnika w obiegu × łączny udział składników z sekcji 1 załącznika II (w popularnych mieszaninach: R-1234yf i R-1234ze).
Wystarczy, że urządzenie osiągnie jeden z progów.
Co mówi Komisja Europejska i CRO
Komisja odpowiada na pytanie o mieszaniny HFC/HFO w dokumencie pytań i odpowiedzi do rozporządzenia 2024/573. Chodzi o wersję po posiedzeniu komitetu we wrześniu 2025 r., udostępnioną przez Łukasiewicz - ICHP. Kontrola jest wymagana, jeśli osiągnięty jest co najmniej jeden z limitów. Limit w kilogramach dotyczy tylko składnika HFO, nie całej mieszaniny. Dokument nie jest aktem prawnym - przedstawia stanowisko służb Komisji uzgodnione na posiedzeniach komitetu. Samo rozporządzenie nie opisuje mieszanin wprost.
Tak samo liczy tabela progów rejestracyjnych CRO z sierpnia 2025 r. Ma osobne kolumny: ilość mieszaniny, która odpowiada 5 t CO2eq, i ilość mieszaniny, która zawiera 1 kg HFO/HCFO. Tak samo liczą też między innymi austriackie ministerstwo klimatu (BMLUK), niemiecki Federalny Urząd Środowiska (UBA) i holenderski rządowy punkt informacyjny IPLO. Szwedzki Naturvårdsverket wskazuje, że mieszanina podlega kontroli, gdy osiąga którykolwiek z progów.
W marcu 2024 r. komunikat Ministerstwa Klimatu i Środowiska i wpisy CRO podawały, że próg 1 kg dotyczy tylko mieszanin HFO bez HFC. Te teksty nie zostały wycofane. Późniejsze wyjaśnienia Komisji (od października 2024 r.) i tabela CRO z 2025 r. liczą jednak próg dla składnika HFO.
Progi w kilogramach dla popularnych mieszanin
Ilość czynnika w jednym obiegu (kg), od której urządzenie nieoznakowane jako hermetycznie zamknięte podlega kontroli szczelności. GWP według załączników I, II i VI rozporządzenia 2024/573; progi policzono z GWP przed zaokrągleniem i zaokrąglono w górę do 0,01 kg - podana ilość już osiąga próg.
| Czynnik | GWP | Udział HFO | 5 t CO2eq - od | 1 kg HFO - od | Decyduje |
|---|---|---|---|---|---|
| R-452A | 2 139 | 30% | 2,34 kg | 3,34 kg | CO2eq |
| R-448A | 1 386 | 27% | 3,61 kg | 3,71 kg | CO2eq |
| R-449A | 1 396 | 25,3% | 3,59 kg | 3,96 kg | CO2eq |
| R-513A | 629 | 56% | 7,95 kg | 1,79 kg | HFO |
| R-454B | 465 | 31,1% | 10,75 kg | 3,22 kg | HFO |
| R-454C | 146 | 78,5% | 34,36 kg | 1,28 kg | HFO |
| R-455A | 146 | 75,5% | 34,36 kg | 1,33 kg | HFO |
GWP przed zaokrągleniem: R-454B 465,2; R-454C i R-455A 145,5 (przy zaokrąglonym GWP 146 próg 5 t wypada przy 34,25 kg). Tabela CRO podaje progi zaokrąglone do 0,1 kg (np. R-452A - 2,3 kg); my podajemy wartości dokładniejsze. Przy ilości bardzo bliskiej progu (np. 2,3 kg R-452A = 4,92 t CO2eq) policz dokładnie i ustal z serwisem, czy przy montażu dodano czynnik.
Przy R-452A, R-448A i R-449A wcześniej osiąga się próg CO2eq. Przy mieszaninach o niskim GWP (R-454B, R-454C, R-455A, R-513A) wcześniej osiąga się próg 1 kg HFO - nawet wtedy, gdy ekwiwalent CO2 jest daleko poniżej 5 t.
Przykłady
- Chłodnia, 2,3 kg R-452A - 4,92 t CO2eq i 0,69 kg HFO. Żaden próg nie jest osiągnięty, kontrola nie jest obowiązkowa. Uwaga: próg 5 t to 2,34 kg. Jeśli przy montażu dodano czynnik (np. na dłuższe rurociągi), liczy się łączna ilość w obiegu.
- Maszyna do lodów nieoznakowana jako hermetycznie zamknięta, 1,4 kg R-455A w obiegu - tylko 0,20 t CO2eq, ale 1,06 kg HFO. Próg 1 kg jest osiągnięty: kontrola szczelności co najmniej raz na 12 miesięcy.
- Klimatyzacja, 3 kg R-454B - 1,40 t CO2eq i 0,93 kg HFO. Poniżej obu progów. Od 3,22 kg R-454B w obiegu kontrola jest obowiązkowa ze względu na HFO.
Każdy obieg liczymy osobno - jeden obieg to jedna karta (FAQ CRO, pkt 2; art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy). Maszyna z dwoma niezależnymi obiegami po 1,4 kg R-455A wymaga więc dwóch kart i kontroli każdego obiegu.
Jak często kontrola
Art. 5 ust. 6 rozporządzenia ustala okresy kontroli osobno dla t CO2eq (od 5, 50 i 500 t) i dla kg gazów z sekcji 1 załącznika II (od 1, 10 i 100 kg). Kontrola odbywa się co 12, 6 albo 3 miesiące, a przy systemie wykrywania wycieków co 24, 12 albo 6 miesięcy. Ani wyjaśnienia Komisji, ani FAQ CRO nie mówią wprost, jak ustalać częstotliwość dla mieszaniny, która osiąga oba progi. Przyjmujemy krótszy z dwóch okresów - to rozwiązanie ostrożne, zgodne z wytycznymi IPLO. Przykład IPLO: 33 kg R-454B zawiera 10,2 kg HFO (33 × 31,1%), więc według IPLO kontrola jest potrzebna co 6 miesięcy. Ten sam obieg to ok. 15,3 t CO2eq, co samo dawałoby kontrolę co 12 miesięcy (obliczenie własne).
Urządzenia hermetycznie zamknięte
Urządzenie oznakowane jako hermetycznie zamknięte nie podlega kontroli, jeśli zawiera mniej niż 10 t CO2eq gazów z załącznika I albo mniej niż 2 kg gazów z sekcji 1 załącznika II (art. 5 ust. 1 akapit drugi). CRO wymienia dla urządzeń hermetycznych progi 10 t CO2eq i 2 kg jako osobne warunki założenia karty (FAQ CRO, pkt 16). Przepis mówi o spełnieniu „jednego z” warunków i nie rozstrzyga, jak stosować je do mieszaniny HFC z HFO, gdy jeden warunek jest spełniony, a drugi nie. Takie urządzenia oceniamy indywidualnie, na podstawie tabliczki i dokumentacji producenta.
Urządzenia hermetycznie zamknięte w budynkach mieszkalnych nie podlegają kontroli, jeśli zawierają mniej niż 3 kg fluorowanych gazów cieplarnianych i są oznakowane jako hermetycznie zamknięte (art. 5 ust. 1 akapit trzeci).
Karta w CRO
Ustawa z 15 maja 2015 r. (art. 14 ust. 1) wymaga Karty Urządzenia od 5 t CO2eq fluorowanych gazów cieplarnianych albo od 3 kg substancji kontrolowanych. Ustawa nie została jeszcze dostosowana do rozporządzenia 2024/573, a progu 1 kg HFO w niej nie ma. CRO prowadzi Łukasiewicz - ICHP. Według ICHP kartę zakłada się także dla urządzeń i mieszanin, które zawierają 1 kg lub więcej HFO/HCFO (aktualność CRO z tabelą progów; FAQ CRO, pkt 16). Dla urządzeń poniżej progów kart się nie zakłada (FAQ CRO, pkt 28 i tabela w pkt 33).
Obowiązek kontroli szczelności i prowadzenia dokumentacji dla HFO od 1 kg wynika bezpośrednio z rozporządzenia 2024/573 i nie zależy od zmiany ustawy.
Lista kontrolna
- Odczytaj z tabliczki rodzaj czynnika i ilość w każdym obiegu.
- Policz t CO2eq mieszaniny i kg samego HFO - albo skorzystaj z kalkulatora CRO.
- Sprawdź, czy urządzenie ma oznakowanie „hermetycznie zamknięte” i czy ma system wykrywania wycieków.
- Jeśli osiągnięty jest którykolwiek próg - załóż kartę w CRO i ustal okres kontroli (krótszy z dwóch).
- Gdy zmienia się ilość czynnika w obiegu (dodatkowe napełnienie przy montażu, zmiana napełnienia), policz progi od nowa i zaktualizuj kartę w CRO.
Najczęstsze pytania
Czy próg 1 kg dotyczy całej mieszaniny, np. 1,2 kg R-452A?
Nie. Według wyjaśnień Komisji i tabeli CRO liczy się sam składnik HFO. 1,2 kg R-452A zawiera 0,36 kg HFO i 2,57 t CO2eq - poniżej obu progów.
Czy mieszanina z HFC może podlegać progowi 1 kg?
Tak. Mieszanina o niskim GWP, np. R-455A, osiąga 5 t CO2eq dopiero przy ok. 34 kg, ale próg 1 kg HFO osiąga już przy ok. 1,33 kg czynnika.
Jak często kontrolować mieszaninę, która osiąga oba progi?
Przepisy tego nie rozstrzygają wprost. Przyjmujemy ostrożnie krótszy z dwóch okresów z art. 5 ust. 6 - według t CO2eq albo według kg HFO.
Czy dla takich urządzeń trzeba założyć kartę w CRO?
Według ICHP tak - karta jest potrzebna od 1 kg HFO w obiegu (aktualność CRO z tabelą progów). Urządzenie poniżej progów nie wymaga karty (FAQ CRO, pkt 28 i 33).
Tematy artykułu: CRO
Powiązane artykuły
- Klimatyzacja w biurze a CRO - progi 5, 50 i 500 t CO2eq
- Karta urządzenia w CRO - termin 15 dni roboczych i zmiana operatora
- Obsługa CRO dla firm
Autor i podstawa prawna
Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 4 listopada 2026 r.. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.