Dwa akty, jeden próg
Obowiązki operatorów urządzeń z fluorowanymi gazami cieplarnianymi wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z 7 lutego 2024 r., stosowanego od 11 marca 2024 r. w miejsce rozporządzenia (UE) nr 517/2014, oraz z ustawy z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (t.j. Dz.U. 2020 poz. 2065 ze zm.). Ustawa nadal odsyła do rozporządzenia 517/2014; odesłania te czyta się jako odesłania do rozporządzenia 2024/573 (art. 37 ust. 5 rozporządzenia i tabela korelacji).
Progiem jest 5 ton ekwiwalentu CO2. Od tej ilości urządzenie podlega kontrolom szczelności (art. 5 ust. 1 rozporządzenia) i wymaga Karty Urządzenia w CRO (art. 14 ust. 1 ustawy).
Jak policzyć ekwiwalent CO2
Ekwiwalent CO2 w tonach to masa czynnika w kilogramach pomnożona przez współczynnik GWP i podzielona przez 1000. Współczynniki GWP z załącznika I do rozporządzenia 2024/573 (wartości 100-letnie): R32 - 675, R134a - 1 430, R407C - 1 774, R410A - 2 088, R404A - 3 922. Propan (R290) nie jest F-gazem i nie podlega tym obowiązkom.
- Próg 5 t CO2eq osiąga: 7,41 kg R32; 2,39 kg R410A; 3,50 kg R134a; 2,82 kg R407C; 1,27 kg R404A.
- Split 1,2 kg R32 = 0,81 t - bez Karty i bez obowiązkowych kontroli szczelności.
- Split lub multisplit 2,5 kg R410A = 5,22 t - Karta w CRO i kontrola szczelności co 12 miesięcy.
- System VRF 10 kg R410A = 20,9 t - Karta, kontrola co 12 miesięcy (co 24 miesiące z systemem wykrywania wycieków).
- Chłodnia 6 kg R404A = 23,5 t - Karta, kontrola co 12 miesięcy. Rozporządzenie 2024/573 ogranicza ponadto stosowanie czynników o GWP 2 500 i więcej do serwisu (art. 13), co warto sprawdzić z serwisem przed uzupełnieniem czynnika.
Masę czynnika odczytuje się z tabliczki znamionowej, doliczając czynnik dodany przy montażu (np. przy dłuższych rurociągach). Wyjątek dotyczy urządzeń oznakowanych przez producenta jako hermetycznie zamknięte, zawierających poniżej 10 t CO2eq - nie podlegają one kontrolom szczelności (art. 5 ust. 1 rozporządzenia). Klimatyzator split łączony rurociągami na miejscu montażu z reguły tej definicji nie spełnia.
Częstotliwość kontroli szczelności
- od 5 do poniżej 50 t CO2eq - co najmniej raz na 12 miesięcy (raz na 24 miesiące przy zainstalowanym systemie wykrywania wycieków);
- od 50 do poniżej 500 t CO2eq - co 6 miesięcy (12 miesięcy z systemem wykrywania wycieków);
- od 500 t CO2eq - co 3 miesiące (6 miesięcy); od tego progu system wykrywania wycieków jest obowiązkowy, a jego sprawność sprawdza się co najmniej raz na 12 miesięcy (art. 5 ust. 6 i art. 6 rozporządzenia);
- po naprawie nieszczelności kontrolę skuteczności naprawy wykonuje się najwcześniej po 24 godzinach pracy urządzenia i najpóźniej w ciągu miesiąca (art. 4 ust. 5).
Kontrole wykonuje wyłącznie osoba z certyfikatem F-gazowym wydanym przez Urząd Dozoru Technicznego (art. 5 ust. 3 i art. 10 rozporządzenia; art. 20 ust. 1 ustawy). Zlecając serwis, operator ma obowiązek sprawdzić certyfikat wykonawcy (art. 10 ust. 12 rozporządzenia).
Karta Urządzenia w CRO
- Kartę zakłada operator w terminie 15 dni roboczych od dostarczenia urządzenia na miejsce funkcjonowania, a przy montażu - od zakończenia instalowania i napełnienia, niezależnie od tego, czy urządzenie już pracuje (art. 14 ust. 4 ustawy). Przed założeniem pierwszej Karty operator rejestruje się w CRO (art. 14 ust. 6).
- Karta jest osobna dla każdego urządzenia (obiegu chłodniczego), także wyłączonego z eksploatacji (art. 14 ust. 2).
- Wpisu czynności (kontrola szczelności, naprawa, uzupełnienie czynnika, odzysk) dokonuje certyfikowana osoba, która ją wykonała, albo osoba z dostępem nadanym przez operatora na podstawie protokołu podpisanego przez wykonawcę - w terminie 15 dni roboczych od czynności (art. 15 ust. 1-2). Korekta Karty: 14 dni roboczych (art. 14 ust. 5).
- CRO prowadzi Sieć Badawcza Łukasiewicz - Instytut Chemii Przemysłowej (art. 17). System przypomina o terminie kontroli 14 dni wcześniej; wpisów wstecznych nie ma.
- Dokumentację z art. 7 rozporządzenia (ilość i rodzaj gazu, serwis, kontrole, odzysk, dane i numery certyfikatów wykonawców) przechowuje się 5 lat, jeżeli nie trafia do rejestru państwowego.
Kto jest operatorem: najemca czy właściciel
Operatorem jest podmiot sprawujący faktyczną kontrolę nad technicznym działaniem urządzenia (art. 3 pkt 5 rozporządzenia). Ustawa doprecyzowuje, że faktyczna kontrola to nadzór nad działaniem, codzienne decyzje o włączaniu i wyłączaniu oraz decyzje finansowe i techniczne o wymianie części, montażu detektora, zmianie ilości czynnika, kontroli szczelności i naprawie (art. 4 ust. 1). Jeżeli operatora nie da się ustalić, obowiązki wykonuje właściciel (art. 4 ust. 5).
W praktyce klimatyzator zainstalowany i serwisowany na zlecenie najemcy, który decyduje o naprawach i ponosi ich koszt, ma za operatora najemcę. Centralny system budynku (VRF, agregat wody lodowej) obsługiwany przez właściciela lub zarządcę ma za operatora właściciela lub zarządcę. Rolę operatora warto zapisać w umowie najmu. Zlecenie obsługi serwisowi nie zdejmuje odpowiedzialności z operatora (art. 4 ust. 3).
Przy zmianie najemcy, sprzedaży lokalu albo przejęciu lokalizacji dotychczasowy operator zamyka Kartę z powodem "zmiana operatora urządzenia", a nowy operator rejestruje się i zakłada własną Kartę w 15 dni roboczych od przejęcia. Funkcji przeniesienia Karty między operatorami w CRO nie ma.
Kary i praktyka kontroli
- Brak Karty Urządzenia w terminie, brak korekty, wpis po terminie albo przez osobę nieuprawnioną: od 600 zł do 4 500 zł (art. 47 ustawy).
- Brak kontroli szczelności w terminie, brak systemu wykrywania wycieków, kontrola przez personel bez certyfikatu, zlecenie czynności wykonawcy bez certyfikatu: od 4 000 zł do 15 000 zł (art. 48).
- Kary wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska, uwzględniając rodzaj i zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu (art. 51).
Według sprawozdania Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za 2025 r. skontrolowano 319 podmiotów i stwierdzono 807 naruszeń, w tym 438 dotyczących braku lub nieprawidłowych wpisów w Kartach, 145 - braku lub spóźnionej Karty i 74 - braku lub nieprawidłowej kontroli szczelności; zapłacono 243 kary na łączną kwotę 867 752 zł. Najczęstszym naruszeniem nie jest brak urządzenia w rejestrze, lecz brak terminowych wpisów.
Lista kontrolna dla firmy z klimatyzacją
- Spisano wszystkie urządzenia z F-gazami (klimatyzacja, chłodnie, pompy ciepła) z masą i rodzajem czynnika z tabliczek znamionowych.
- Przeliczono ilość czynnika na t CO2eq i wskazano urządzenia od 5 t.
- Dla każdego takiego urządzenia jest Karta w CRO, a operator ma konto w rejestrze.
- Ustalono operatora dla urządzeń w wynajmowanych lokalach i zapisano to w umowach.
- Serwis ma certyfikat UDT (osoba i przedsiębiorca), a protokoły z kontroli trafiają do CRO w 15 dni roboczych.
- Terminy kolejnych kontroli szczelności są w kalendarzu firmy.
Prowadzimy CRO za operatorów: zakładamy Karty, wpisujemy kontrole szczelności, pilnujemy terminów i zamykamy Karty przy zmianie operatora. Obsługa CRO zaczyna się od bezpłatnej konsultacji.
Najczęstsze pytania
Od jakiej ilości czynnika trzeba założyć Kartę w CRO?
Od 5 t CO2eq: dla R410A od 2,39 kg, dla R32 od 7,41 kg, dla R134a od 3,50 kg czynnika.
Ile jest czasu na założenie Karty?
15 dni roboczych od dostarczenia urządzenia na miejsce albo od zakończenia montażu i napełnienia czynnikiem (art. 14 ust. 4 ustawy).
Jak często trzeba robić kontrolę szczelności?
Od 5 do 50 t CO2eq co 12 miesięcy, od 50 do 500 t co 6 miesięcy, od 500 t co 3 miesiące. Z systemem wykrywania wycieków okresy są dwa razy dłuższe.
Mały split 1 kg R32 - czy coś trzeba robić?
To 0,68 t CO2eq, czyli poniżej progu: bez Karty i bez obowiązkowych kontroli. Pozostaje ogólny obowiązek zapobiegania wyciekom i naprawy wykrytej nieszczelności.
Najemca czy właściciel lokalu jest operatorem?
Ten, kto faktycznie decyduje o urządzeniu i jego serwisie. Gdy nie da się tego ustalić, obowiązki wykonuje właściciel (art. 4 ust. 5 ustawy).
Kto wpisuje kontrolę do Karty?
Certyfikowany serwisant, który ją wykonał, albo osoba wskazana przez operatora na podstawie podpisanego protokołu, w terminie 15 dni roboczych.
Jakie kary grożą operatorowi?
Brak Karty albo wpisu: od 600 zł do 4 500 zł; brak kontroli szczelności: od 4 000 zł do 15 000 zł. Kary nakłada WIOŚ w drodze decyzji.
Co z Kartą przy sprzedaży lokalu?
Dotychczasowy operator zamyka Kartę z powodem zmiany operatora, a nowy zakłada własną. Karty nie da się przenieść między kontami.
Tematy artykułu: CRO
Powiązane artykuły
Autor i podstawa prawna
Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 20 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.