DIWASS: papier do 31.12.2026 dla zielonej listy odpadów

Co zmieniło się 21 maja 2026 r.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 w sprawie przemieszczania odpadów stosuje się od 21 maja 2026 r. (art. 86 ust. 2). Zastąpiło rozporządzenie (WE) nr 1013/2006. Najważniejsza zmiana operacyjna: informacje i dokumenty dotyczące przemieszczania przekazuje się i wymienia drogą elektroniczną - przez centralny system UE (DIWASS) albo interoperacyjne systemy krajowe (art. 27 ust. 1).

Kogo dotyczy: zielona lista, czyli art. 18

Ogólne wymogi informacyjne z art. 18 obejmują między innymi przesyłki do odzysku odpadów wymienionych w załącznikach III, IIIA i IIIB, jeżeli ich ilość przekracza 20 kg (art. 4 ust. 4). To typowe strumienie recyklingowe: odpady z tworzyw sztucznych, folie, makulatura, metale, szkło. Elektroniczne przekazywanie dokumentów z art. 18 przewiduje wprost art. 27 ust. 1 lit. b.

Dwa dni robocze przed wysyłką

Osoba organizująca przemieszczenie uzupełnia formularz z załącznika VII nie później niż dwa dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczania. Faktyczną ilość, przewoźnika i numer kontenera można podać najpóźniej przed rozpoczęciem przemieszczania (art. 18 ust. 5). W praktyce: wysyłka w poniedziałek oznacza formularz najpóźniej w czwartek.

Odpady mogą trafić wyłącznie do instalacji odzysku, która ma zezwolenie lub rejestrację zgodnie z dyrektywą 2008/98/WE i przedstawi ją przed przemieszczaniem (art. 18 ust. 3).

Papier do 31 grudnia 2026 r. - tolerancja, nie wyjątek ustawowy

W komunikacie z 21 maja 2026 r. Komisja Europejska podała, że UE i państwa członkowskie uzgodniły elastyczne podejście do odpadów z zielonej listy (odpady inne niż niebezpieczne, kierowane do odzysku): operatorzy mogą do 31 grudnia 2026 r. stosować dotychczasową procedurę papierową.

W Polsce stanowisko opisał GIOŚ (komunikat z 17 kwietnia 2026 r.). W okresie od 21 maja do 31 grudnia 2026 r. dopuszcza on sporządzanie i przekazywanie dokumentów z art. 18 w formie papierowej, poza DIWASS, pod dwoma warunkami:

stosowania nowego wzoru formularza z załącznika VII do rozporządzenia 2024/1157,
zawarcia umowy między osobą organizującą przemieszczenie a odbiorcą odpadów zgodnie z nowymi wymogami art. 18.

DIWASS jest w tym czasie dostępny dobrowolnie, a załączników VII nie trzeba przekazywać do GIOŚ. GIOŚ nie będzie uznawał za nielegalne przemieszczeń, w których naruszenie art. 18 ust. 4 polega wyłącznie na braku wprowadzenia dokumentów do DIWASS, o ile w transporcie są dokumenty papierowe. Sam GIOŚ zaznacza, że to rozwiązanie zaproponowane przez Komisję nie jest optymalne z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i bada możliwość uregulowania go przepisem.

Spostrzeżenie EcoLogic: rozporządzenie takiego okresu przejściowego nie przewiduje. To odstąpienie od sankcji, a nie zwolnienie z obowiązku. Po 31 grudnia 2026 r. przemieszczenia z zielonej listy mają odbywać się przez DIWASS, a przesyłka bez dokumentów elektronicznych narusza art. 18 w związku z art. 27.

System, który nie działa jak powinien

Recycling Europe, europejska organizacja recyklerów, w liście do wiceprzewodniczących KE Teresy Ribery i Stéphane'a Séjourné oraz komisarz Jessiki Roswall (październik 2026 r.) wskazuje na opóźnione i blokowane wysyłki z powodu błędów DIWASS. Postuluje: odroczenie obowiązkowej cyfryzacji przesyłek odpadów innych niż niebezpieczne co najmniej do 1 lipca 2027 r. z dopuszczeniem papieru, usunięcie błędów technicznych oraz ponowne rozpatrzenie wymogu zgłoszenia z wyprzedzeniem dwóch dni roboczych.

Według dostępnych nam informacji na 5 listopada 2026 r. Komisja nie ogłosiła przesunięcia terminu. Planować trzeba więc 1 stycznia 2027 r.

Procedura ma wspierać recykling, a nie go hamować

Gospodarka o obiegu zamkniętym nie może zamienić się w obieg dokumentów. Jednocześnie cyfrowy ślad przesyłki jest potrzebny: bez niego trudno odróżnić rzeczywisty recykling od papierowego. Dlatego potrzebne są równocześnie dwie rzeczy: działające, proste narzędzia i wsparcie rozwoju recyklingu w Polsce oraz w UE - tak, aby polscy przetwórcy nie stali się wyłącznie odbiorcami zagranicznych „recyklatów”, których pochodzenie trudno sprawdzić.

Inne terminy, o których warto pamiętać

21 listopada 2026 r. - zakaz wywozu odpadów z tworzyw sztucznych do państw spoza OECD (komunikat KE z 21.05.2026 r.),
21 maja 2027 r. - nowe zasady wywozu odpadów poza UE (art. 86 ust. 3 lit. d).

Co zrobić do końca 2026 r. - lista kontrolna

Zarejestrować firmę w DIWASS i nadać uprawnienia osobom, które przygotowują wysyłki.
Przejść na nowy formularz z załącznika VII rozporządzenia 2024/1157 (także przy dokumentach papierowych).
Zawrzeć lub zaktualizować umowę z odbiorcą zgodnie z nowymi wymogami art. 18 - GIOŚ stawia ją jako warunek tolerancji dla papieru.
Wpisać do procedury wysyłki termin dwóch dni roboczych i ustalić, kto i kiedy uzupełnia ilość, przewoźnika i numer kontenera.
Zebrać od odbiorców zezwolenia lub dowody rejestracji instalacji odzysku przed pierwszą wysyłką.
Ustalić z przewoźnikiem i odbiorcą, kto potwierdza odbiór w systemie.
Przygotować plan awaryjny na wypadek awarii DIWASS - z dokumentacją zrzutów ekranu i zgłoszeń błędów.

Wskazówka EcoLogic: dla recyklera DIWASS to nie tylko formalność. Elektroniczny ślad przesyłki będzie jednym z dowodów pochodzenia surowca wtórnego - tego samego, którego klienci będą wymagać przy recyklacie liczonym do celów PPWR.

Źródła

Tematy artykułu: Odpady / Recykling

Powiązane artykuły

Autor i podstawa prawna

Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 5 listopada 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stanowisko GIOŚ i komunikat Komisji sprawdzono 5 listopada 2026 r.

Podstawa prawna i źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1157, art. 4 ust. 4, art. 18, art. 27, art. 86; komunikat GIOŚ z 17.04.2026 r..

DIWASS i zielona lista: papier do 31 grudnia, ale nie z przepisu.