Co obowiązuje dziś: art. 226a ustawy o odpadach
Art. 226a został dodany ustawą z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku (Dz.U. 2022 poz. 2127) i pierwotnie dotyczył okresu do 31 grudnia 2025 r. Ustawą z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1812) datę zastąpiono dniem 31 grudnia 2026 r.; przepis traci moc 1 stycznia 2027 r. Analogiczne rozwiązanie dla pozwoleń na wytwarzanie odpadów zawiera art. 193 ust. 1c Prawa ochrony środowiska.
- Warunek: wniosek o nowe zezwolenie złożony nie później niż trzy miesiące przed upływem terminu ważności dotychczasowego (art. 226a ust. 1).
- Dotychczasowe zezwolenie wygasa z dniem następującym po dniu, w którym nowe zezwolenie, odmowa albo umorzenie postępowania stały się ostateczne, albo po pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (ust. 2).
- Zabezpieczenie roszczeń z art. 48a utrzymuje się do ostatecznej decyzji o jego zwrocie (ust. 3).
Mechanizm dotyczy każdego zezwolenia wygasającego z upływem czasu. Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia z powodu nieusuniętych braków formalnych kończy ochronę, dlatego wezwania organu trzeba obsługiwać w terminie i dokumentować.
Dlaczego to problem: czas postępowań
Przed wydaniem zezwolenia organ (marszałek albo starosta) występuje o kontrolę wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska i komendanta Państwowej Straży Pożarnej (art. 41a); negatywne postanowienie komendanta PSP oznacza odmowę. Wniosek wymaga m.in. operatu przeciwpożarowego, tytułu prawnego do nieruchomości i ustanowienia zabezpieczenia roszczeń w formie depozytu, gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo polisy (art. 42, 48a). Zezwolenie wydaje się na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat (art. 44 ust. 1).
W odpowiedzi na interpelację nr 18916 z 15 września 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało, że na 31 grudnia 2025 r. zakończono około 92 proc. (9 808) postępowań dostosowawczych; nie wskazało średniego czasu postępowań o nowe zezwolenia i nie zapowiedziało kolejnego przedłużenia art. 226a. Organizacje branżowe wskazują, że postępowania trwają od kilkunastu miesięcy do kilku lat.
Projekt UDER81: stały mechanizm kontynuacji
Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Inspekcji Ochrony Środowiska (numer w wykazie prac Rady Ministrów: UDER81) jest po konsultacjach publicznych i wraca do uzgodnień międzyresortowych; planowany termin przyjęcia przez Radę Ministrów to III/IV kwartał 2026 r. Według odpowiedzi MKiŚ z 15 września 2026 r. oraz omówień kancelarii prawnych projekt przewiduje:
- zachowanie ważności dotychczasowego zezwolenia do zakończenia postępowania o nowe zezwolenie stanowiące kontynuację działalności, pod warunkiem złożenia wniosku co najmniej trzy miesiące przed upływem terminu, maksymalnie przez dwa lata (projektowany art. 44a);
- mechanizm wyłącznie dla zezwoleń dostosowanych do wymagań nowelizacji z 2018 r.;
- obowiązek utrzymania zabezpieczenia roszczeń przez cały okres;
- planowane wejście w życie przepisów o kontynuacji 1 stycznia 2027 r.
Mechanizm nie skraca postępowań: przenosi skutki zwłoki organu z przedsiębiorcy na system. Do czasu uchwalenia ustawy nie należy opierać ciągłości działalności po 1 stycznia 2027 r. na projekcie.
Przenoszenie zezwoleń (projektowany art. 46a)
Dziś zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów nie przechodzi na nabywcę instalacji; w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na brak podstawy prawnej do jego przeniesienia (np. wyrok WSA w Łodzi z 24 stycznia 2018 r., II SA/Łd 774/17). Nabywca występuje o własne zezwolenie, co utrudnia transakcje w branży. Projekt przewiduje:
- przeniesienie zezwolenia decyzją organu, za zgodą podmiotu, na rzecz którego zezwolenie wydano;
- nowy podmiot przyjmuje wszystkie warunki decyzji, składa dokumenty wymagane do zezwolenia (w tym o niekaralności), oświadcza przejęcie odpowiedzialności za odpady zgromadzone na terenie instalacji i ustanawia zabezpieczenie roszczeń;
- przeniesienie tylko w całości; organ może zastrzec w zezwoleniu jego nieprzenoszalność;
- przy połączeniu lub podziale spółki (art. 494 § 2 i art. 531 § 2 Kodeksu spółek handlowych) spółka przejmująca lub nowo zawiązana składa wniosek w 30 dni, a do rozstrzygnięcia działa na dotychczasowym zezwoleniu.
Przy przejęciu instalacji liczyć się będzie nie tylko ważność zezwolenia, ale także stan magazynu: odpady zgromadzone na terenie przechodzą razem z odpowiedzialnością.
Lista kontrolna: posiadacz zezwolenia
- Sprawdzono datę ważności zezwolenia i datę wpływu wniosku o nowe zezwolenie (co najmniej trzy miesiące przed upływem ważności).
- Zezwolenie jest dostosowane do wymagań nowelizacji z 2018 r. - warunek dostępu do projektowanego art. 44a.
- Braki formalne są usuwane w terminie, a dowody złożenia pism zachowane.
- Zabezpieczenie roszczeń jest utrzymane bez przerwy.
- Przygotowano scenariusz na 1 stycznia 2027 r. bez decyzji: wstrzymanie przyjęć i zagospodarowanie odpadów (działalność bez zezwolenia jest zagrożona karą do 1 000 000 zł).
Lista kontrolna: kupujący instalację
- Transakcja uwzględnia, że zezwolenie nie przechodzi na nabywcę (art. 46a jest projektem): nabycie udziałów albo własne zezwolenie.
- Sprawdzono, czy zezwolenie korzysta z art. 226a (data wniosku) i czy wniosek jest kompletny.
- Zweryfikowano postanowienia WIOŚ i PSP oraz formę i kwotę zabezpieczenia roszczeń.
- Zinwentaryzowano odpady zgromadzone na terenie instalacji i warunki ich magazynowania.
- Sprawdzono, czy wobec osób zarządzających nie wydano decyzji o cofnięciu zezwoleń (art. 46 ust. 1a).
Prowadzimy ewidencję i sprawozdawczość odpadową oraz wspieramy firmy przy audytach i przejęciach lokalizacji. Współpraca zaczyna się od bezpłatnej konsultacji.
Najczęstsze pytania
Do kiedy działa dotychczasowe zezwolenie?
Do 31 grudnia 2026 r., jeżeli wniosek o nowe zezwolenie złożono co najmniej trzy miesiące przed upływem jego ważności. Wcześniej wygasa z chwilą, gdy nowa decyzja, odmowa albo umorzenie stały się ostateczne.
Czy będzie kolejne przedłużenie art. 226a?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska go nie zapowiada; wskazuje na stały mechanizm w projekcie UDER81.
Kogo obejmie stały mechanizm?
Według projektu tylko zezwolenia dostosowane do wymagań nowelizacji z 2018 r., maksymalnie na dwa lata, od 1 stycznia 2027 r.
Czy można dziś sprzedać zezwolenie razem z instalacją?
Nie. Brak podstawy prawnej do przeniesienia zezwolenia; przewiduje je dopiero projektowany art. 46a.
Co z zabezpieczeniem roszczeń w okresie przedłużenia?
Trzeba je utrzymać do ostatecznej decyzji o zwrocie (art. 226a ust. 3 i art. 48a ustawy o odpadach).
Czy pozwolenia na wytwarzanie odpadów działają tak samo?
Tak. Art. 193 ust. 1c Prawa ochrony środowiska przewiduje analogiczny mechanizm, również do 31 grudnia 2026 r.
Na jakim etapie jest projekt UDER81?
Po konsultacjach publicznych, w uzgodnieniach międzyresortowych, przed przyjęciem przez Radę Ministrów (stan na 19 października 2026 r.).
Tematy artykułu: Gospodarka odpadami
Powiązane artykuły
- Kto musi być wpisany do rejestru BDO - lista kontrolna dla małej i średniej firmy
- Sprawozdanie BDO za 2026 r. - do kiedy złożyć, kto składa, najczęstsze błędy
Autor i podstawa prawna
Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 20 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.