„Eko” bez opisu i dowodu - zakaz od 27 września 2027 r.

Co się zmienia i od kiedy

Ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta została ogłoszona 19 października 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1353). Wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825, nazywaną EmpCo, która ma chronić konsumentów przed greenwashingiem i lepiej informować ich o trwałości i naprawie produktów.

• Wejście w życie: 27 września 2027 r. (art. 3 ustawy nowelizującej). Ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, więc od tego dnia ocenie podlega każda stosowana praktyka, także opakowania wydrukowane wcześniej.
• Termin z dyrektywy: państwa członkowskie miały stosować nowe przepisy od 27 września 2026 r. (art. 4 ust. 1 dyrektywy 2024/825).
• Zakres: nowe definicje (twierdzenie środowiskowe, ogólne twierdzenie środowiskowe, oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru, system certyfikacji, uznana wysoka efektywność środowiskowa), nowe praktyki wprowadzające w błąd i nowe praktyki zakazane w każdych okolicznościach, a w ustawie o prawach konsumenta m.in. gwarancja trwałości i informacje o naprawie.

Nazwa produktu też jest twierdzeniem środowiskowym

Nowa definicja w art. 2 pkt 13 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym obejmuje „komunikat lub oświadczenie, w tym oznakowanie, nazwę handlową, firmę lub nazwę produktu”, przedstawione w dowolnej postaci: jako tekst, ilustracja, grafika lub symbol. Twierdzeniem środowiskowym jest taki przekaz, jeżeli zawiera stwierdzenie lub sugestię, że produkt, marka lub przedsiębiorca wywierają pozytywny wpływ na środowisko, nie wywierają na nie wpływu, są mniej szkodliwi niż inni albo poprawili swoje oddziaływanie w czasie.

Zakaz nie ogranicza się więc do deklaracji o cechach produktu. Przedrostek „eko” w nazwie co do zasady sugeruje korzyść dla środowiska. Dyrektywa podaje jako przykłady ogólnych twierdzeń m.in. „przyjazne dla środowiska”, „eko-przyjazne”, „zielone” i „ekologiczne” oraz twierdzenia podobne, a sugestię może wzmacniać kolor lub obraz, np. zielona szata graficzna i motyw liści (motyw 9 dyrektywy 2024/825).

Ustawa nie przewiduje wyjątku dla zarejestrowanych znaków towarowych. Rejestracja chroni oznaczenie, ale nie przesądza o tym, czy jego użycie wobec konsumentów jest dopuszczalną praktyką rynkową.

Ogólne twierdzenie środowiskowe - kiedy jest zakazane

Ogólne twierdzenie środowiskowe to twierdzenie przekazane pisemnie lub ustnie, które nie jest zawarte w oznakowaniu dotyczącym zrównoważonego charakteru i którego opis nie jest podany w jasny i wyraźny sposób za pomocą tego samego środka komunikowania się z konsumentami (art. 2 pkt 14). Jest zakazane, jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla tego twierdzenia (art. 7 pkt 4a).

Uznana wysoka efektywność środowiskowa to zgodność z unijnym oznakowaniem ekologicznym (EU Ecolabel, rozporządzenie (WE) nr 66/2010), z urzędowo uznanymi krajowymi lub regionalnymi programami oznakowania ekologicznego EN ISO 14024 typu I albo najwyższy poziom efektywności środowiskowej według przepisów prawa Unii Europejskiej (art. 2 pkt 17).

Dyrektywa pokazuje różnicę na przykładzie opakowania: „opakowanie przyjazne dla klimatu” to twierdzenie ogólne, a „100 % energii wykorzystywanej do produkcji tego opakowania pochodzi ze źródeł odnawialnych” to twierdzenie szczegółowe (motyw 9 dyrektywy 2024/825). Twierdzenie szczegółowe nie jest objęte zakazem z art. 7 pkt 4a, ale nadal musi być prawdziwe i nie może wprowadzać w błąd.

Opis liczy się na każdym nośniku osobno. Wyjaśnienie wyłącznie na stronie internetowej nie usuwa ogólnego charakteru hasła na etykiecie, a opis na etykiecie nie obejmuje karty produktu w sklepie internetowym.

Nowe praktyki zakazane w każdych okolicznościach

Art. 7 ustawy wymienia praktyki rynkowe wprowadzające w błąd w każdych okolicznościach. Ich stosowanie jest nieuczciwe bez badania, jak wpływa na decyzję konsumenta. Nowelizacja dodaje do tej listy:

1. pkt 2a - umieszczanie oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru, które nie jest oparte na systemie certyfikacji ani nie zostało ustanowione przez organy publiczne, np. własne „zielone listki”;
2. pkt 4a - formułowanie ogólnego twierdzenia środowiskowego bez wykazania uznanej wysokiej efektywności środowiskowej;
3. pkt 4b - twierdzenie środowiskowe o całym produkcie lub całej działalności, gdy dotyczy ono tylko określonej cechy produktu albo rodzaju działalności, np. „ekologiczna butelka”, gdy z recyklatu wykonano tylko korpus;
4. pkt 4c - twierdzenie, uzasadniane kompensowaniem emisji gazów cieplarnianych, że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji;
5. pkt 10a - prezentowanie wymogów nałożonych przepisami prawa na wszystkie produkty danej kategorii na rynku Unii jako cechy wyróżniającej ofertę przedsiębiorcy.

Deklaracje na przyszłość, trwałość i recykling

• Twierdzenia o efektywności środowiskowej, która ma zostać osiągnięta w przyszłości, np. „neutralni klimatycznie do 2040 r.”, wymagają jasnych, obiektywnych, publicznie dostępnych i weryfikowalnych zobowiązań w szczegółowym i realistycznym planie wykonania z mierzalnymi celami, regularnie weryfikowanym przez niezależnego eksperta zewnętrznego, którego ustalenia są udostępniane konsumentom (art. 5 ust. 2 pkt 6).
• Działaniem wprowadzającym w błąd może być także reklamowanie korzyści, które są nieistotne i nie wynikają z żadnej cechy produktu lub działalności przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 pkt 7).
• Informacje, które mogą wprowadzać w błąd, obejmują teraz wprost cechy środowiskowe lub społeczne produktu oraz aspekty obiegu zamkniętego, takie jak trwałość, możliwość naprawy i zdatność do recyklingu (art. 5 ust. 3 pkt 2).
• Porównywarki, które przekazują konsumentom informacje o cechach środowiskowych produktów, muszą podawać metodę porównania, porównywane produkty i dostawców oraz działania zapewniające aktualność danych (art. 6 ust. 4a).

Zmiany w ustawie o prawach konsumenta

Druga część nowelizacji dotyczy informacji, które konsument otrzymuje przed zawarciem umowy:

• zharmonizowana informacja o odpowiedzialności za zgodność towaru z umową (co najmniej dwa lata) oraz zharmonizowane oznakowanie gwarancji trwałości według rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2025/1960;
• informacja o gwarancji trwałości udzielonej przez producenta bez dodatkowych kosztów na cały towar i na okres dłuższy niż dwa lata;
• dla towarów z elementami cyfrowymi, treści i usług cyfrowych - minimalny okres zapewniania aktualizacji oprogramowania;
• punktowa ocena możliwości naprawy, jeżeli przewidują ją przepisy Unii, dostępność, szacunkowy koszt i procedura zamawiania części zamiennych oraz dostępność instrukcji naprawy i konserwacji;
• przy umowach zawieranych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa - informacja o przyjaznych dla środowiska opcjach dostarczenia towaru, o ile są dostępne (art. 12 ust. 1 pkt 8a).

Relacja z PPWR

Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. Obie regulacje działają równolegle: PPWR określa, jakie opakowanie wolno wprowadzić do obrotu i jak je obowiązkowo oznakować, a nowelizacja - co wolno o nim dobrowolnie powiedzieć konsumentowi.

• Oznakowanie obowiązkowe poza zakresem zakazów. Zharmonizowana etykieta o składzie materiałowym opakowania (art. 12 PPWR, stosowana po upływie terminów powiązanych z aktami wykonawczymi Komisji, nie wcześniej niż od 12 sierpnia 2028 r.) jest wymagana prawem, więc nie jest twierdzeniem środowiskowym (art. 2 pkt 13 lit. a). Dobrowolne dopiski i grafiki umieszczone obok niej podlegają już ocenie według nowych przepisów.
• Przydatność do recyklingu staje się wymogiem dla wszystkich. Od 2030 r. opakowanie wprowadzane do obrotu musi być przydatne do recyklingu w klasach A, B lub C, a od 2038 r. w klasach A lub B (art. 6 PPWR). Gdy wymóg obejmie wszystkie opakowania, samo hasło „nadaje się do recyklingu” przedstawiane jako wyróżnik oferty niesie ryzyko z art. 7 pkt 10a. Wyróżnikiem może być konkretna, udokumentowana cecha wykraczająca ponad obowiązkowe minimum.
• Zawartość recyklatu. PPWR wprowadza minimalne udziały recyklatu w opakowaniach z tworzyw sztucznych od 2030 r. (art. 7 PPWR). Spełnienie obowiązkowego minimum nie jest przewagą konkurencyjną. Udział wyższy od minimum może nią być, jeżeli jest udokumentowany. Etykieta informująca o udziale recyklatu, jeżeli jest stosowana na opakowaniach objętych art. 7, musi spełniać wymogi art. 12 PPWR.
• Jedna dokumentacja, dwa cele. Ocena przydatności do recyklingu i dane o zawartości recyklatu przygotowywane na potrzeby dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE według PPWR mogą jednocześnie służyć jako dowód prawdziwości twierdzeń środowiskowych. Przy ciężarze dowodu po stronie przedsiębiorcy (art. 13) warto budować je od razu pod oba zastosowania.

Konsekwencje naruszeń

• Roszczenia konsumenta - między innymi zaniechanie praktyki, usunięcie jej skutków, złożenie oświadczenia, naprawienie szkody i unieważnienie umowy (art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym).
• Ciężar dowodu po stronie przedsiębiorcy - to przedsiębiorca wykazuje, że jego praktyka nie jest nieuczciwa (art. 13).
• Postępowanie Prezesa UOKiK - nieuczciwa praktyka rynkowa może zostać uznana za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów; grozi za to kara pieniężna do 10% obrotu (art. 24 i art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

Do 27 września 2027 r. - czy „eko” jest bezpieczne?

Do wejścia nowelizacji w życie obowiązują dotychczasowe przepisy. Praktyka rynkowa jest działaniem wprowadzającym w błąd, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 5 ust. 1). W sporze z konsumentem to przedsiębiorca musi wykazać, że jego praktyka nie wprowadza w błąd (art. 13).

Nieprecyzyjne hasła środowiskowe można więc kwestionować już dziś, tyle że wymaga to wykazania wpływu na decyzję konsumenta. Od 27 września 2027 r. dla praktyk z art. 7 ten warunek odpadnie.

Plan dla producenta i marki - sześć kroków

1. Spis haseł, symboli, kolorów i nazw z „eko” na wszystkich nośnikach: etykiety, opakowania, karty produktów w sklepach i na platformach sprzedażowych, katalogi, ulotki, reklamy.
2. Kwalifikacja każdego twierdzenia: ogólne, szczegółowe, oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru albo deklaracja na przyszłość.
3. Dowody dla twierdzeń szczegółowych, np. ocena przydatności opakowania do recyklingu, dane o zawartości recyklatu od dostawcy, certyfikaty.
4. Własne znaczki: system certyfikacji z niezależnym monitorowaniem albo rezygnacja ze znaczka.
5. Nazwy z „eko”: oznakowanie ekologiczne, jeśli istnieje dla danej kategorii produktów, jasny opis na każdym nośniku albo zmiana nazwy.
6. Harmonogram: projekt, druk i wyprzedaż zapasów opakowań przed 27 września 2027 r.

Przeglądamy twierdzenia środowiskowe na opakowaniach i w materiałach sprzedażowych, przygotowujemy oceny przydatności opakowań do recyklingu i dokumentację zgodności. Opakowania i PPWR: zaczynamy od bezpłatnej konsultacji.

Najczęstsze pytania

Tematy artykułu: Oznakowanie

Powiązane artykuły

• PPWR od 12 sierpnia 2026 r. - obowiązki producentów i dystrybutorów opakowań
• PPWR w branży napojowej - decyzje, których nie da się odłożyć do 2030 r.

Autor i podstawa prawna

Autor: Konrad Nowakowski, EKO SYSTEM GOZ sp. z o.o. (LinkedIn). Opublikowano 20 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz. U. z 2026 r. poz. 1353); Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 845), art. 2, 5-7 (w brzmieniu od 27 września 2027 r.) oraz art. 4 i 13; Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. (EmpCo), art. 1 i 4, motywy 9 i 10; Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (PPWR), art. 6, 7 i 12; Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, art. 24 i 106. Stan prawny: 20.10.2026.